محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
44
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
عمل عود مطرا : كه قطريه گويند . عود قمارى را ريزه كرده ، در گلاب خيسانيده تا نرم شود ، پس بگذارند تا رطوبت آن كم شود و بعد از آن مشك و عنبر و اشنه را نرم سائيده و عود را با آن چند بار آغشته كنند تا خشك گردد . اتّخاذ لبن شبرم : كه هر گاه تازهء او به هم نرسد كه شير از او گرفته شود ، به دستور ساير يتوعات بايد پوستِ تازهء او را بشويند و يا خشك آن را در آب گرم بخيسانند و در آفتاب گذارند تا آب ، غليظ و لزج گردد ، پس آب او را جدا كرده و خشك نمايند . اتّخاذ دخان الكندر : به جهت رويانيدن موى مجرب است و ساير ادخنه و دوده بايد پارههاى كندر و امثال آن را در زير فتيلهء چراغ بر روى هم گذاشته ، فتيله را بر افروزند و ظرفى مثل قدح يا طشت بر بالاى آن منكوس نصب كنند و هر دودى كه در آن جمع گردد بردارند و به دستور ، تخم كتان و امثال آن را بسوزانند و دوده بگيرند يا آن كه روغن آنها را با فتيلهء سوخته دخان را جمع و ضبط كند . اتّخاذ سركه هندوى : كه به لغت هندى ، كانجى نامند : برنج شسته را بجوشانند تا مهرا گردد ، پس صاف نموده ، در شيشه كرده ، چهل روز در آفتاب بياويزند تا ترش شود . به همين طريق از ساير حبوب ، سركه مىتوان ترتيب داد . اتّخاذ رب هليله و تربد و امثال آن كه قدر اندكى از آن ، فعل قوى كند : بايد هليله و امثال آن را كوبيده ، در آب گرم خيسانيده روزى چند مرتبه كنند و بعد از دو سه روز افشرده ، صاف او را در سايه خشك نموده و مادامى كه در جرم او طعمى باشد باز با آب گرم تازه خيسانيده و به دستور ، صاف كرده تا طعمى در جرم او نماند . دستور محلوب كردن طلق : بايد در آتش سرخ كرده و در آب مطفى نموده ، بكوبند تا ريزه شود ، پس در كيسهء كرباس مستحكم كرده ، سنگريزهها را به قدر فندقى اضافه نمايند و كيسه را به قوت تمام به دست ماليده در آب گرم يا آب طبيخ باقلا بيفشارند تا مثل شير از كيسه تراوش كند ، آنگاه ته نشين او را خشك كرده استعمال نمايند . دستور محلّل طلق : بايد ترب را سوراخ كرده ، مثل انبوبه جوف او را خالى نموده و از طلق محلوب مملو ساخته ، دهن انبوبه را به پارههاى ترب مسدود كنند و در زير سرگين تازه سه روز گذارند ، پس محلول او را آب سفيدى مشاهده نمايند [ و از مجربات است ] . اتّخاذ رب بنفشه : جهت اصلاح يبوست افيون و غيره افعال ، بايد آب معقودِ معصورهء